Israel là một đất nước nhỏ bé với diện tích khoảng 20.000 km2, tức là chỉ bằng 1/16 nước ta, trong đó 70% lãnh thổ là sa mạc, 30% còn lại chủ yếu là núi đá khô cằn. Thêm vào đó là khí hậu khắc nghiệt với lượng mưa hạn chế. Khu vực phía bắc lượng mưa chỉ khoảng 800 mm/năm và phía nam khoảng 50 mm/năm cộng với lượng nước bốc hơi tự nhiên lên đến 2600mm/năm, nên phát triển nông nghiệp tại quốc gia này gặp những trở ngại đáng kể. Nhưng nói về ngành nông nghiệp thì tất cả những người bạn Israel chúng tôi gặp đều rất tự hào. Tất nhiên là họ có lý do để tự hào khi 2,5% trong tổng dân số (khoảng 8.500.000 người) làm nông nghiệp nhưng lại có kim ngạch xuất khẩu 3 tỷ USD. Có thể nói người Israel đã biến sa mạc và đất đá cằn cỗi thanh những ốc đảo trù phú, không chỉ đáp ứng cho nhu cầu nội địa, mà còn là nguồn thu nhập rất lớn từ xuất khẩu nông sản. Để có được kỳ tích của ngày hôm nay, ngoài sự chăm chỉ, bền bỉ và đoàn kết của người dân Israel, còn có sự đóng góp đáng kể của công nghệ nông nghiệp hiện đại. Vậy những yếu tố nào đã thúc đẩy sự phát triển công nghệ trong ngành nông nghiệp Israel:
- Ý thức tiết kiệm và tận dụng tài nguyên: Sống trên vùng đất có điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu khắc nghiệt nên người Israel luôn tìm cách và biết cách tận dụng nguồn tài nguyên ít ỏi. Nước là nhân tố thiết yếu để phát triển nông nghiệp nên có thể nói họ không lãng phí tới một giọt nước: Hệ thống tưới tiêu thông minh cho trồng trọt, hệ thống tái sử dụng nước trong chăn nuôi gia súc, hệ thống khử muối nước biển để tận dụng đất sa mac để phát triển nông nghiệp …
- Nhà nước chú trọng đầu tư lĩnh vực khoa học công nghệ: Có thể nói chính phủ Israel luôn coi việc nghiên cứu phát triển công nghệ là mấu chốt để phát triển kinh tế. Nhà nước ưu tiên rất lớn cho nền giáo dục quốc gia: Hệ thống giáo dục đào tạo Phổ thông, Đại học, sau Đại học, hệ thống nghiên cứu cơ bản, các chương trình giao lưu, trao đổi kiến thức với các nhà khoa học trên toàn thế giới … Vì thế họ có tầm nhìn và luôn đi tiên phong để tạo ra những giống cây trồng mới ưu việt hơn, những giống bò được ví như cỗ máy sản xuất sữa, hay đơn thuần là những giống thủy sản có thể sống giữa sa mạc.
- Mô hình phát triển nông nghiệp gắn kết chặt chẽ: Mô hình Kibbutz được hình thành và mở rộng gắn liền với lịch sử phát triển của nhà nước Do Thái. Cộng đồng nông thôn đặc biệt này như một xã hội thu nhỏ, tự cung tự cấp. Sơ khai Kibbutz là một hệ thống kinh tế xã hội dựa trên nguyên tắc sở hữu tài sản tập thể, bình đẳng, kết hợp sản xuất, tiêu thụ, đào tạo. Hiện nay dù có nhiều thay đổi, song đây chính là yếu tố quan trọng tạo nên sự gắn kết, chia sẻ để cùng phát triển giữa nhà nông với nhà nông. Mô hình thứ hai là Moshav – Hình thức sở hữu tư nhân quy mô lớn chú trọng sản xuất kết hợp nghiên cứu, chuyển giao công nghệ. Có thể nói đây là sự gắn kết quan trọng giữa nhà khoa học – doanh nghiệp – nhà nông. Sự song hành hài hòa của hai hệ thống tạo nên sự phát triển của nền công nghệ nông nghiệp rất gắn liền với nhu cầu thực tế, có sức cạnh tranh cao.
Chúng tôi có nhiều cơ hội được tiếp cận, học hỏi và trao đổi kinh nghiệm với các thành viên trong hệ thống nông nghiệp đặc biệt này. Có thể nói mô hình phát triển nông nghiệp công nghệ cao của Israel rất đáng để chúng ta tham khảo và vận dụng tại Việt Nam.